Το παιδικό ιχνογράφημα

2qcryknm-1396412020

 

 

 

 

 

IMG_20160430_004829

 

 

 

 

 

IMG_20160430_004610

 

 

IMG_20160430_004711

 

 

IMG_20160430_004549IMG_20160430_004630

 

 

684443947

 

Με τον όρο ιχνογράφημα περιγράφουμε την αναπαράσταση ενός αντικειμένου, τοπίου ή ανθρώπου με απλές γραμμές μολυβιού, χωρίς χρώματα.

Το ιχνογράφημα αν και αποτελεί ένα εργαλείο τόσο για τους εκπαιδευτικούς όσο και τους γονείς (ιδανική η συνεργασία και των δύο), δεν μπορεί να λειτουργήσει από μόνο του για εξαγωγή βάσιμων συμπερασμάτων. Από ένα μόνο σχέδιο δεν μπορούμε να κρίνουμε για την ψυχολογική κατάσταση ενός παιδιού καθώς θα πρέπει να λάβουμε υπόψη πολλούς παράγοντες. Το πιο ασφαλές θα ήταν να παρακολουθούμε σε τακτά χρονικά διαστήματα για να έχουμε μια συνολική εικόνα.

Η χρήση του παιδικού και εφηβικού ιχνογραφήματος στην εκπαιδευτική και ψυχολογική έρευνα άρχισε στα τέλη του 19ου αιώνα. Σύμφωνα με τους Kress(1997) και Paul (1999) , το ιχνογράφημα ως ελεύθερη έκφραση και επικοινωνία αποτελεί μία από τις πολλές γλώσσες, μέσω των οποίων τα παιδιά και οι νέοι αφηγούνται ιστορίες που διαφορετικά θα μας έμεναν άγνωστες ή αποσπασματικές. Ο Piaget υποστηρίζει πως το σχέδιο βρίσκεται ανάμεσα το συμβολικό παιχνίδι και τις νοερές εικόνες. Σύμφωνα με τις θεωρίες του Freud, η ιχνογραφική δραστηριότητα ενός παιδιού επηρεάζεται έντονα από τις ασύνειδες επιθυμίες και τους φόβους του. 

Τα στάδια που είθισται να διαχωρίζονται οι ηλικίες είναι τα εξής:

 Το στάδιο του Μουτζουρογραφήματος 

1. Το ψυχοκινητικό-φυτικό (18-20 μήνες)
2. Το ψυχοκινητικό-αναπαραστικό (2-3 έτη)
3. Το ανακοινωτικό-επικοινωνιακό (3-4 έτη)


➤ Το στάδιο του αποτυχημένου ρεαλισμού (3-6 έτη)

➤ Το στάδιο του διανοητικού ρεαλισμού (6-9 έτη)

➤ Το στάδιο του οπτικού ρεαλισμού (9-12 έτη)


Ξεκινώντας να εξετάσουμε ένα παιδικό ιχνογράφημα δίνουμε βάση πρώτα στο θέμα που το παιδί αναπαριστά. Ποια ήταν η αφορμή να το σχεδιάσει, τι πρόσωπα χρησιμοποίησε και με ποιο τρόπο τα απεικόνισε. Ύστερα τι χρώματα επέλεξε, αν οι γραμμές είναι ελαφρώς πατημένες ή αν σκίζουν το χαρτί, αν υπάρχει συμμετρία, οργάνωση και θα εξετάσουμε τα μεγέθη. Πολύ σημαντικό σε όλη την διαδικασία να γνωρίζουμε το πολιτιστικό-κοινωνικό υπόβαθρο του κάθε παιδιού, τους δισταγμούς, τις δυσκολίες που παρουσιάζει κατά την διάρκεια της σχεδίασης όπως και την συγκέντρωση που δείχνει.

Υπάρχει αναλυτική βιβλιογραφία για την λεπτομερή εξέταση όλων των στοιχείων, καθώς και σεμινάρια όπου μπορείτε να μάθετε ενδιαφέρουσες πληροφορίες! Ενδεικτικά, σας αναφέρω ορισμένα από αυτά.

  • Πολύ έντονες γραμμές και σβήσιμο: ανασφάλεια, πιθανόν άγχος, ή αποτέλεσμα χρόνιας ασθένειας.
  • Αχνές γραμμές, ελάχιστη πίεση: παλινδρόμηση, χαμηλή ενέργεια, πιθανή απόρριψη ή στέρηση.
  • Κάθετες γραμμές: εγωκεντρισμό, επιθετικότητα.
  • Πολύ μικρά σχέδια:  άγχος, αίσθημα ντροπής, απόσυρση, δυσκολίες στην ανάγνωση.
  • Πολύ μεγάλα σχέδια: φυσιολογικό, αν είναι υπερβολικά μεγάλο μπορεί να υπάρχει ένα συναισθητικό πρόβλημα.
  • Το σχέδιο του ανθρώπου: Αν είναι μικρή διάσταση δείχνει χαμηλή αυτοεκτίμηση, ντροπαλότητα και ως εκ τούτου η μεγάλη διάσταση υποδηλώνει αυτοπεποίθηση, σιγουριά και εξωστρέφεια. Αν το πάτημα του μολυβιού είναι ελαφρύ το παιδί πιθανόν είναι ευάλωτο σε κριτική και αν είναι δυνατό το πάτημα δείχνει αποφασιστικότητα ή και παρορμητισμό.
  • Το σχέδιο της οικογένειας: Το πρώτο πρόσωπο που σχεδιάζει είναι συνήθως και αυτό που θαυμάζει ή θέλει να μιμηθεί. Αν στην ηλικία των 4-6 ετών σχεδιάζει πρώτο τον εαυτό του είναι φυσιολογικό. Η παράλειψη ενός προσώπου δείχνει την μη αποδοχή ή τις δυσκολίες που έχει με το συγκεκριμένο άτομο. Οι μικρές διαστάσεις ενός προσώπου δηλώνουν ότι το παιδί θέλει να το μειώσει ή αισθάνεται αρνητικά για εκείνον. Η παράλειψη χεριών δείχνει το πρόσωπο απειλητικό για το παιδί και τα σβησίματα δυσφορία ή σύγκρουση. Η άρνηση να ζωγραφίσει υποδηλώνει μια μειωμένη συναισθηματική επικοινωνία ή την ένδειξη δυσφορίας.
  • Το σχέδιο του σπιτιού: Το μεγάλο μέγεθος σημαίνει ζωντάνια, αυθορμητισμό, παρορμητισμό, εξωστρέφεια. Κλειστά παράθυρα και πόρτες δείχνουν υπερπροστασία και εσωστρέφεια. Η επιλογή του φράχτη απομόνωση και προστασία και η καμινάδα όταν βγάζει καπνούς δείχνει θερμές σχέσεις.
  • Το σχέδιο του δέντρου: Τα επιμέρους στοιχεία του δέντρου δίνουν ενδείξεις για συμπτώματα ψυχικών τραυμάτων ή συγκρούσεις.
  • Όσον αφορά τα χρώματα: Η πολυχρωμία υποδηλώνει αίσθηση χαράς και γιορτής. Η επικράτηση κόκκινου χρώματος δείχνει δυναμισμό, παρόρμηση και η συνεχής χρήση του νευρωτική συμπεριφορά. Το πορτοκαλί χρώμα έχει να κάνει με την ηρεμία, τον συναισθηματισμό, το κίτρινο με την φιλοδοξία και την έντονη δράση και το μπλε με την ανεπτυγμένη λογική. Το μαύρο χρώμα το προτιμούν κυρίως παιδιά με εσωστρέφεια και συμβολίζει φόβο, ανησυχία ή επιθυμία περιθωριοποίησης. Το πράσινο χρώμα δείχνει επιμονή, πείσμα και επιθυμία για διάκριση και το γκρίζο χρησιμοποιείται από παιδιά που συνήθως έχουν πνεύμα αντιλογίας και είναι αρκετά δύσκολα.

 

Πολύ σημαντική  είναι και η κατανομή του σχεδίου στο χαρτί. 

 

 
Δεξί μισό του χαρτιού
 
Αντικείμενα που έχουν σχεδιαστεί στο δεξί μισό του χαρτιού δείχνουν δυναμικό χαρακτήρα και εξωστρέφεια. Επίσης, δείχνει την λογική και την σχέση με τον πατέρα.
 
Στο αριστερό μισό του χαρτιού
 
Σχετίζεται με την μητρική σχέση και συμβολίζει την στροφή προς το παρελθόν.
 
Στο κέντρο της επιφάνειας του χαρτιού

 

 

Υπάρχει ασφάλεια και συναισθηματική σταθερότητα.
Αν σας άρεσε το άρθρο μας...share:
Facebook
Twitter
Google+
http://www.makazine.gr/%cf%84%ce%bf-%cf%80%ce%b1%ce%b9%ce%b4%ce%b9%ce%ba%cf%8c-%ce%b9%cf%87%ce%bd%ce%bf%ce%b3%cf%81%ce%ac%cf%86%ce%b7%ce%bc%ce%b1/
Pinterest
LinkedIn
RSS
Follow by Email
SHARE